Digiscoping tijdperk voorbij?  Tot 3000 mm Ultra Tele met de Canon f 5.6 400 mm-Nikon V1 systeemcamera :

Voor het fotograferen van Vogels over extreem grote afstand maakte ik sinds 2008 gebruik van 'Digiscoping'.
Dit is het fotograferen met een eenvoudige compact of systeem-camera door het oculair van een Telescoop.

Mijn favoriete opstelling van de laatste jaren betrof het gebruik van de Nikon V1 camera, die met het 11-27 mm
zoomobjectief via de Zeiss Quick-adapter voor het 40X vaste oculair van de Zeiss Ftl 80 Diascope werd geplaatst.

Het bruikbare zoombereik zonder vignettering van de 11-27 mm Nikon 1 zoomlens bedraagt dan 18-27 mm.
Omdat de cropfactor van de Nikon camera 2.7 is, komen we tot de volgende omrekening (beeldhoek) naar 35 mm slr :
Startbereik zoomlens : 2.7 X 18 mm X 40 = 1944 mm
Eindbereik zoomlens : 2.7 X 27 mm X 40 = 2916 mm
Uiteraard is de beeldkwaliteit rond de 1900 mm het hoogst, verder inzoomen kan, maar scherpte, contrast
en dynamisch bereik lopen terug. (Voor het HD-videofilmen door de telescoop is dit minder opvallend)

Nadelen van bovenstaande methode zijn het gewicht en afmetingen van de totale set, en het opstellen en
centreren van de camera voor het oculair van de Telescoop. Dit neemt meerdere minuten in beslag, en de
uitrusting vangt zeer veel wind, waardoor trillingen al gauw een nadelige rol gaan spelen.

Sinds enige tijd ben ik overgestapt op een geheel nieuwe methode om tot extreme brandpunten te komen.

                                                                   De nieuwe techniek :

De Nikon V1 camera wordt via een Kiwi-Canon mountadapter gekoppeld aan een 1.4 of 2 x converter
en de Canon f 5.6 400 mm lens. Dit levert de volgende brandpunten op :

Cropfactor V1 camera 2.7 X 1.4 converter X 400 mm lens = 1512 mm (Lichtsterkte lens wordt f 8)
Cropfactor V1 camera 2.7 X 2.0 converter X 400 mm lens = 2160 mm (Lichtsterkte lens wordt f 11)
Het is zelfs mogelijk om beide converters te gebruiken, vooral goed bruikbaar bij HD-filmen :
Cropfactor V1 camera 2.7 X 2.0 converter X 1.4 converter X 400 mm lens = 3024 mm (Lichtsterkte lens wordt f 16)
Is er minder tele nodig, dan kunnen de converters uiteraar ook volledig achterwege blijven :
Cropfactor V1 camera 2.7 X 400 mm = 1080 mm (Lichtsterkte blijft f 5.6)

De zeer draagbare en compacte onderdelen van de setup, in dit geval met de Kenko 2X converter :



De Kiwi Nikon-Canon mountadapter (40 euro) is hier reeds gemonteerd op de Nikon V1 :



De 2160 mm Nikon-Canon cropset gemonteerd : Zie ook de onmisbare draadloze afstandsbediening!
Net als bij digiscopen is het bedienen van de camera via de ontspanknop onmogelijk ivm trillingen.
-De Canon f 5.6 400 mm lens is sinds 1993 op de markt, en wordt algemeen beschouwd als de beste in zijn prijsklasse. 



Vergelijk met de oude digiscoop-set : Vooral het opstellen gaat veel sneller. Binnen 1 minuut kan het
fotograferen beginnen. Verder is het vervoer van een telescoop-uitrusting op de fiets een enorme toer.



De opnametechniek is wel heel anders omdat er geen ingebouwde belichtingsmeter kan worden gebruikt.
Door het gebruik van de Kiwi adapter is er geen verbinding meer tussen de electronische contacten.
De belichting moet dus aanvankelijk worden geschat, en het instellen gebeurt alleen met Iso-sluitertijd.
Het diafragma staat uiteraard vast : f 8 met de 1.4 converter, en f 11 met de 2X converter. (f 16 met beide)
Dit betekent dat er altijd eerst enkele proef-opnames moeten worden gemaakt, die daarna in de electronische
zoeker kunnen worden gecheckt. Meestal zijn 1 of 2 opnames voldoende om tot een juiste belichting
te komen. Omdat er uiteraard altijd in Raw wordt opgenomen, kunnen er naderhand nog kleine correcties
naar plus of min worden toegepast. Ook voor het instellen van de juiste witbalans kan dit handig zijn.

De Nikon V1 heeft 2 sluiters, een electronische en een mechanische. Om trillingen te voorkomen wordt
er uiteraard alleen gebruik gemaakt van de electronische sluiter. Tijdens het opnemen is er dan geen enkel
onderdeel in de camera dat beweegt. Dit is van groot belang bij het gebruik van extreme brandpunten.

Hierdoor kunnen bij 'stilzittende' vogels zeer lange sluitertijden worden toegepast. Voorbeeld 2160 mm :
Deze Slechtvalk werd op een zwaar bewolkte dag geschoten met een sluitertijd van slechts
1/8e seconde bij ISO 100 (Diafragma staat uiteraard 'vast' op f 11)



Nogmaals dezelfde vogel en gecropt als inzet, waarbij kleine details goed zichtbaar blijven zonder ruis :
De Nikon V1 sensor heeft 10 miljoen pixels. Inmiddels is er een V2 en zelfs een V3 verschenen met
tot 18 miljoen pixels, die echter verwaarloosbare of geen winst in cropmogelijkheden opleveren. 



De kwaliteit : Contrast, scherpte en dynamisch bereik zijn beter dan bij het fotograferen door de telescoop.
Dit komt vooral mooi tot uiting bij het fotograferen-aflezen van ringen : Anton 'Z-3' : 



Opname-afstanden spelen (bijna) geen rol meer : Ypenburg KPMG gebouw Slechtvalk :









Oude Ministerie van Justitie Den Haag :



'Antonia' Rijswijk :



Zijn er ook nadelen?

Ja, helaas wel : De handmatige scherpstelling luistert zeer nauw, en de zoeker van de Nikon V1 is niet
slecht, maar is ook niet van het 'oled' type. Is het te fotograferen onderwerp formaatvullend in de zoeker
te bekijken, dan is er geen probleem. Bij minder formaatvullend opnemen wordt het scherpstellen echter
lastig. Gelukkig kan er ter plaatse worden gecheckt door in te zoomen tijdens het bekijken van een
opname in de electronische zoeker.

Overige voordelen :
Het aanschaffen van een telescoop is niet meer nodig. De betreffende lens en converters kunnen ook 
worden gebruikt voor 'normale' fotografie. In mijn geval dus in combinatie met een Canon 7D.
Alles kan met gemak mee op de fiets, en er kan worden volstaan met een iets kleiner en lichter statief.

Over Kiwi : Een Chinese fabrikant die mount-adapters maakt voor vrijwel alle bekende camera-merken :
Zie de website klik



Video gemaakt met de cropset : Attentie : Opgenomen tijdens zeer donker en zwaar bewolkt weer!